Regenwatersystemen: regenwater afkoppelen, bergen en hergebruiken

Regenwatersystemen vangen hemelwater op en houden het uit het vuilwaterriool, door het te infiltreren in de bodem, tijdelijk te bergen bij piekbuien of te hergebruiken. Afkoppelen ontlast de zuivering en helpt wateroverlast en droogte tegengaan. In plaats van schoon regenwater met afvalwater te vermengen, geeft u het terug aan de bodem of zet u het opnieuw in.

Schematische weergave. Het dakwater loopt via de regenpijp en een bladvang naar een krat in de bodem, waar het infiltreert of tijdelijk wordt geborgen. Bij een piekbui treedt de overloop in werking; een deel kan ook naar een tank voor hergebruik.

Wat is een regenwatersysteem

Een regenwatersysteem is het geheel van voorzieningen dat hemelwater van daken en verharding opvangt en gescheiden van het vuilwater verwerkt. Het begint bij de regenpijp en een eenvoudige bladvang die grof vuil tegenhoudt. Daarna komt het water in een buffer of infiltratievoorziening, vaak een ondergronds krat of grindkoffer, waar het de tijd krijgt om de bodem in te zakken. Een overloop of ontlastput voert het overschot bij hevige buien gecontroleerd af. Het idee is simpel: schoon regenwater hoort niet thuis in de afvalwaterzuivering, maar in de bodem of in een tank voor later gebruik.

Wanneer is het nodig of wenselijk

Steeds vaker is afkoppelen geen vrije keuze meer. Veel gemeenten stimuleren of verplichten het scheiden van hemelwater en afvalwater, zeker bij nieuwbouw, verbouw of een nieuw verhard terrein. De achtergrond is dat een gemengd riool bij forse buien overbelast raakt, terwijl droge zomers vragen om water dat in de bodem blijft. Of er voor uw situatie een afkoppelplicht of een bergingseis geldt, en hoeveel, verschilt per gemeente; dat staat in de plaatselijke regels en in het hemelwaterbeleid. Ook het Besluit activiteiten leefomgeving kan een rol spelen bij bedrijfsmatige lozingen. Bij twijfel is navraag bij de gemeente of het waterschap de veilige route.

Infiltreren, bergen of hergebruiken

Er zijn grofweg drie manieren om afgekoppeld regenwater te verwerken, en ze sluiten elkaar niet uit. Infiltreren laat het water rechtstreeks de bodem in zakken; dat werkt goed op doorlatende grond en vult het grondwater aan. Bergen houdt het water tijdelijk vast in een buffer, zodat het vertraagd wegloopt en de piek wordt gedempt; dat is handig waar de bodem slecht doorlatend is of waar wateroverlast dreigt. Hergebruiken slaat het water op in een tank, voor toiletspoeling, de tuin of een bedrijfsproces. In de praktijk wordt vaak gecombineerd: een buffer met infiltratie en een overloop, eventueel aangevuld met een tank voor hergebruik.

Hoe wordt het gedimensioneerd

De maat van een regenwatersysteem volgt uit een paar nuchtere gegevens: hoeveel neerslag u wilt kunnen opvangen, hoe groot het afvoerend oppervlak is en hoe snel de bodem het water afvoert. Gemeenten drukken de eis meestal uit als een bergingseis in millimeters per vierkante meter verhard oppervlak. Dat aantal millimeters, maal het oppervlak, geeft het volume dat het systeem moet kunnen bergen. Hoe snel die buffer daarna weer leeg is, hangt af van de doorlatendheid van de bodem. Welke bergingseis precies geldt, leest u in het beleid van uw gemeente; ik verzin daar geen getallen bij. Met de rekenhulp krijgt u een eerste indicatie van het benodigde volume.

Beheer en onderhoud

Een regenwatersysteem vraagt minder onderhoud dan veel mensen denken, maar niet géén onderhoud. De bladvang en eventuele filters moeten regelmatig schoon, anders raakt het systeem verstopt en loopt het water niet meer weg. In de buffer of het krat kan slib en fijn vuil bezinken; periodiek controleren en doorspoelen houdt de infiltratiecapaciteit op peil. Let bij hergebruik ook op de tank en de pomp. Een verstopt of dichtgeslibd systeem werkt niet meer als overloop, en juist dan, bij een zware bui, moet het zijn werk doen. Een eenvoudig onderhoudsschema voorkomt verrassingen.

Onafhankelijk advies

Ik verkoop geen kratten, tanks of putten; ik reken uit wat uw situatie nodig heeft. Dat betekent dat de oplossing past bij uw oppervlak, uw bodem en de eisen van uw gemeente, en niet bij een verkoopdoel. Ik breng het afvoerend oppervlak en de bodem in kaart en reken het benodigde volume door. Daarna weet u precies wat verstandig is, los van wie het levert. Leg uw project voor.

Veelgestelde vragen